Raty malejące
Raty malejące to sposób spłaty kredytu, w którym w każdej racie oddajesz taką samą część pożyczonego kapitału, a odsetki są naliczane od pozostałego zadłużenia. Przy niezmiennym oprocentowaniu kolejne raty są coraz niższe, ponieważ zmniejsza się kwota, od której bank nalicza odsetki. Ten system bywa określany jako spłata ze stałą częścią kapitałową — nie oznacza to jednak stałej wysokości całej raty.
Jak działają raty malejące?
Kwotę kredytu dzieli się przez liczbę rat, aby ustalić stałą część kapitałową. Przykładowo przy kredycie na 25 lat spłacanym co miesiąc kapitał jest rozłożony na 300 części. Każda rata kapitałowa zmniejsza zadłużenie wobec banku.
Do tej kwoty dochodzi rata odsetkowa, czyli odsetki za dany okres. Ich wysokość zależy przede wszystkim od pozostałego kapitału, oprocentowania i sposobu naliczania odsetek określonego w umowie.
Malejąca rata nie jest gwarancją spadku każdej kolejnej płatności. Przy oprocentowaniu zmiennym wzrost stopy może przeważyć nad efektem zmniejszającego się zadłużenia. Na kwotę pobieraną z konta mogą też wpływać dodatkowe opłaty, na przykład składki ubezpieczeniowe.
Przykład: kredyt 300 000 zł na 25 lat
Załóżmy kredyt w wysokości 300 000 zł, 300 rat miesięcznych i oprocentowanie 6% rocznie niezmienne przez cały okres. Dla uproszczenia miesięczne odsetki liczymy jako 0,5% salda przed spłatą raty. Pomijamy prowizje, ubezpieczenia i nadpłaty. Są to wartości ilustracyjne, a nie aktualna oferta banku.
- Część kapitałowa: 300 000 zł ÷ 300 = 1 000 zł miesięcznie.
- Pierwsza rata: 1 000 zł kapitału + 1 500 zł odsetek = 2 500 zł.
- Druga rata: 1 000 zł kapitału + 1 495 zł odsetek od salda 299 000 zł = 2 495 zł.
- Ostatnia rata: 1 000 zł kapitału + 5 zł odsetek = 1 005 zł.
W tym uproszczeniu rata spada co miesiąc o 5 zł. Bankowy harmonogram spłaty może wykazywać nieco inne kwoty ze względu na długość okresów odsetkowych i zaokrąglenia.
Co raty malejące oznaczają dla Twojego budżetu?
W porównaniu z ratami równymi raty malejące oznaczają większe obciążenie na początku, ale szybszą spłatę kapitału. Przy tej samej kwocie, okresie i oprocentowaniu prowadzi to do niższej sumy odsetek. Nie przesądza jednak o całkowitym koszcie dwóch różnych ofert, które mogą mieć odmienne prowizje i warunki dodatkowe.
Wyższe początkowe raty mogą ograniczyć dostępną kwotę kredytu, zależnie od zasad oceny zdolności kredytowej w banku. Przy zakupie mieszkania warto więc zostawić rezerwę na wykończenie, przeprowadzkę i nieprzewidziane wydatki, zamiast kierować się wyłącznie niższymi odsetkami w całym okresie.
Jak porównać warianty przed decyzją?
Porównaj oba systemy w kalkulatorze rat równych i malejących. Dla jednakowej kwoty, oprocentowania i okresu sprawdź różnicę w początkowym obciążeniu oraz sumie odsetek. Oceń przede wszystkim, czy wyższa pierwsza rata mieści się w Twoim budżecie z bezpiecznym zapasem.
Wpływ kwoty finansowania i długości spłaty na wysokość raty możesz dodatkowo oszacować w kalkulatorze kredytu hipotecznego. Wyniki traktuj jako symulację, a przed podpisaniem umowy sprawdź harmonogram banku, zasady zmian oprocentowania oraz warunki nadpłat i ewentualnej zmiany systemu rat.
